İYS, yani İleti Yönetim Sistemi, işletmelerin SMS, telefon araması ve e-posta için aldığı ticari ileti onaylarının ve alıcıların retlerinin tutulduğu ulusal kayıt sistemidir. Tanıtım iletisi gönderecek her işletme sisteme kaydolmak zorundadır ve onayı burada görünmeyen kişiye kampanya mesajı gönderemez. Sipariş, kargo ve borç hatırlatma gibi bilgilendirme iletileri ise onay gerektirmez.
İYS nedir, kim kurdu, neden var?
Sistemin dayanağı 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'dur. Kanun, Mayıs 2015'ten beri tanıtım iletisini alıcının önceden verdiği onaya bağlıyor. 2017'de eklenen bir hükümle Bakanlık, onayların alınacağı ve retlerin kullanılacağı bir elektronik sistem kurmakla yetkilendirildi. Ticaret Bakanlığı bu görevi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'ne (TOBB) verdi. Sistemi, TOBB'un bu amaçla kurduğu ve tek hissedarı olduğu İleti Yönetim Sistemi A.Ş. işletiyor. Uygulama kuralları Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik'te 2020'de yapılan değişikliklerle yazıldı ve 16 Ocak 2021'de yürürlüğe girdi.
Sistem üç tarafın işini görür:
- Alıcı için: Hangi işletmeye, hangi kanal için, ne zaman izin verdiğini tek ekranda görür; izni geri çeker, izinsiz iletiyi şikâyet eder. Profil açmadan, numarasına ya da e-postasına gelen kodla da giriş yapabilir. Vatandaş tarafı ücretsizdir.
- İşletme için: Her onay ve ret, tarihi ve kaynağıyla birlikte zaman damgalı bir kayda dönüşür.
- Bakanlık için: Şikâyet edilen iletinin arkasında bir onay olup olmadığı aynı kayıttan görülür.
Hangi iletiler ticari ileti sayılır, hangileri onaysız gönderilebilir?
Kanun ticari elektronik iletiyi kanal örnekleriyle tanımlar: telefon, çağrı merkezi, otomatik arama, e-posta ve SMS "gibi" araçlarla gönderilen, ticari amaçlı veri, ses ve görüntü içerikli ileti. Belirleyici olan kanal değil, amaçtır. Yönetmelik amacı geniş çizer: mal ya da hizmeti tanıtmak, pazarlamak, işletmeyi tanıtmak ya da kutlama ve temenniyle tanınırlığı artırmak. Çağrı merkezinden yapılan satış araması da, bayram tebriği içeren SMS de bu kapsamdadır.
WhatsApp ve mesajlaşma uygulamaları kapsamda mı?
İYS bugün yalnız üç kanalın iznini tutar: arama, mesaj ve e-posta. Öte yandan Kanun'daki araç listesi örnek niteliğindedir ve mesajlaşma uygulamalarını dışarıda bırakan bir hüküm içermez. WhatsApp'tan gönderilen kampanya mesajını onaydan muaf saymak bu yüzden risklidir. Temkinli yol, WhatsApp için ayrıca ve açıkça onay almak, kaydını saklamak ve bu kaydın sisteme nasıl yansıtılacağını hukuk danışmanınızla netleştirmektir. WhatsApp'ın işletme mesajlaşma politikası da kişiye yazmadan önce onun açık kabulünü şart koşar; bu kuralın akışlara etkisini pazarlama otomasyonu sayfamızda özetledik.
Bilgilendirme iletisi nerede biter?
Onay istemeyen iletilerin iki ortak noktası var: kişiyle aranızdaki bir işleme ya da yasal bir bildirim yükümlülüğüne dayanırlar ve hiçbir mal ya da hizmeti özendirmezler. Bir iletinin hangi türe girdiğine gönderen işletme karar verir, sorumluluk da ondadır. SMS ya da çağrı hizmeti aldığınız aracı firma, onaysız gidecek iletiler için sizden bu yönde beyan alır.
| İleti | Onay gerekir mi? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kampanya, indirim, yeni ürün, etkinlik daveti | Evet | Onay, iletinin gideceği kanal için alınmış olmalı |
| Bayram, yılbaşı ya da doğum günü kutlaması | Evet | Yönetmelik kutlama ve temenniyi de ticari ileti sayar |
| Sipariş, kargo, fatura ve borç hatırlatma bildirimi | Hayır | İletiye indirim kodu ya da ürün önerisi eklenmez |
| Abonelik ya da üyelik değişikliği, bilgi güncelleme | Hayır | İlişki devam ediyor olmalı |
| Satın alınan ürünün kullanımı, bakımı ya da değişikliği | Hayır | Kişi iletişim bilgisini size kendisi vermiş olmalı |
| Satış sonrası memnuniyet anketi | Bir kereye mahsus, hayır | Bakanlık görüşü: makul sürede ve ürün özendirilmeden |
| Tacir ya da esnafa tanıtım | Önceden onay gerekmez | Adres, gönderimden önce sisteme kaydedilir |
Esnaf ve tacirlere ileti: B2B'de İYS
Kanun, esnaf ve tacir alıcılara önceden onay almadan ticari ileti gönderilmesine izin verir. Bu istisna, işletmeden işletmeye (B2B) iletişimde sistemi devre dışı bırakmaz. Gönderimden önce alıcının adresi sisteme "tacir" tipinde kaydedilir ve alıcının ret kullanıp kullanmadığına bakılır. Ret varsa o adrese, onay alınmadan yeniden ileti gönderilemez. Aynı numara hem bireysel hem tacir olarak kaydedilebilir.
İstisna alıcının sıfatına bağlıdır. Bir şirket çalışanının kişisel numarası kendiliğinden tacir adresi sayılmaz; o kişinin verisi ayrıca KVKK'ya tabidir.
Ticari elektronik ileti onayı nasıl alınır?
Onay üç yoldan alınır: fiziksel ortamda imzayla, elektronik ortamda ya da doğrudan İYS üzerinden. Geçerli bir onayın şartları:
- Olumlu beyan. Onayda kişinin ileti almayı kabul ettiğini gösteren beyanı, adı soyadı ve elektronik iletişim adresi yer alır. Kâğıt üzerindeki onayda imza aranır.
- Boş kutu. Onay kutusu önceden işaretli gelemez.
- Şartsız seçim. Ürün ya da hizmeti onay vermeye bağlayamazsınız.
- Sözleşmede ayrı yer. Onay bir üyelik ya da satış sözleşmesinin içindeyse sözleşmenin sonunda, imzadan önce, "ticari elektronik ileti" başlığı altında, en az 12 punto ve ret seçeneğiyle yer alır.
- 24 saatte teyit. Elektronik ortamda alınan onayın bilgisi, ret imkânıyla birlikte 24 saat içinde kişinin adresine gönderilir.
Onay istemek için kişiye ticari ileti gönderemezsiniz. Onay işletmeye de özeldir: ileti gönderim hizmeti veren aracı firma, başkaları adına onay toplayamaz.
Onayı sistemin kendi araçlarıyla, yani kısa numara, kısa bağlantı ya da sitenize yerleştirilen hazır bir formla da alabilirsiniz. Bu yolda ad soyad aranmaz, 24 saatlik teyit sizden beklenmez ve onayı ispat yükü de sizden kalkar.
İYS zorunlu mu, kayıt nasıl yapılır?
Evet. Ticari elektronik ileti göndermek isteyen her gerçek ve tüzel kişi sisteme kaydolur. Yalnız esnaf ve tacirlere yazan işletme de kaydolur, çünkü alıcı adreslerini gönderimden önce sisteme girmesi gerekir. Bakanlığın görüşüne göre Türkiye'deki alıcılara ileti gönderen yabancı şirketler de bu kurala tabidir. Muafiyetler dardır; örneğin vakıf üniversiteleri ve özel okulların öğrenci ve velilerine gönderdiği iletiler.
| Adım | Ne yapılır | Dikkat |
|---|---|---|
| 1. MERSİS kontrolü | Başvuruyu, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi'nde (MERSİS) yetkili görünen kişi yapar | Eksik ya da eski bilgi MERSİS'te düzeltilir |
| 2. Marka belgeleri | Ticari unvan dışında bir adla gönderiyorsanız marka tescil belgeleri hazırlanır | Her marka için onay ve ret ayrı yönetilebilir |
| 3. Başvuru | Sistemin başvuru ekranına e-Devlet ya da e-imzayla girilir | MERSİS kaydı olmayan işletme için belgeyle yürüyen ayrı bir yol var |
| 4. Hesap | Bilgiler doğrulanınca hesap açılır; işletmeye ve her markaya bir İYS numarası verilir | Bayi ve acenteler de bu hesapta tanımlanır |
| 5. Aracı firma | SMS ya da çağrı hizmeti aldığınız firma hesabınızda yetkilendirilir | Aracı, kayıtsız işletmenin gönderimini başlatamaz |
| 6. Onaylar | İzinler tek tek, CSV tablosuyla ya da API, yani yazılımlar arası bağlantıyla eklenir | Bu işi sizin adınıza yalnız Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir entegratör yapabilir |
Her izin kaydı beş bilgiden oluşur: telefon numarası ya da e-posta adresi, izin tarihi, kanal (arama, mesaj, e-posta), alıcı tipi (bireysel ya da tacir) ve izin kaynağı (ıslak imzalı form, web sitesi, çağrı merkezi, sosyal medya hesabı gibi).
Onaylar sisteme ne zaman yüklenir?
Sistem dışında aldığınız her onayı kaydetmek için üç iş gününüz var. Kaydedilmeyen onay geçersizdir. İş günü; hafta sonu, ulusal bayram ve genel tatil günleri dışındaki günlerdir. Retler için de süre aynıdır: size doğrudan iletilen reti üç iş günü içinde sisteme bildirirsiniz.
Ret hakkı nasıl işler, gönderim ne zaman durur?
Alıcı onayını istediği an, gerekçe göstermeden geri alabilir: iletideki ret seçeneğiyle, işletmeye başvurarak ya da İYS'nin web sitesi ve e-Devlet üzerinden. Uymanız gereken kurallar:
- Her iletide ret yolu. Ret, iletinin geldiği kanaldan, kolay ve ücretsiz yapılabilmeli; SMS ile gelen tanıtıma SMS ile ret verilebilmeli.
- Üç iş günü. Ret size ulaştıktan sonra en geç üç iş günü içinde gönderim durur.
- Sistemden gelen ret. Alıcı reddi doğrudan sistemde yaparsa ileti trafiği orada durdurulur; bilgi size, entegrasyonunuza göre anında ya da en geç üç iş günü içinde ulaşır.
- Kanal bazında etki. Ret, yapıldığı kanaldaki onayı kaldırır; SMS'e verilen ret e-posta onayını kendiliğinden bitirmez. Niyet belirsizse bütün tanıtımı durdurmak daha güvenlidir.
- Bilgilendirme sürer. Ret yalnız tanıtımı kapsar. Tek kullanımlık doğrulama kodu, fatura ve mevzuatın zorunlu kıldığı bildirimler gönderilmeye devam eder.
Tanıtım iletisinde başka neler bulunmalı?
Tacir gönderici ticaret unvanını ve MERSİS numarasını, SMS'te en azından MERSİS numarasını yazar; esnaf adını soyadını ve T.C. ya da vergi kimlik numarasını. İletide ulaşılabilir bir iletişim bilgisi bulunur. Tanıtım olduğu içerikten anlaşılmıyorsa "tanıtım" ya da "kampanya" gibi bir ibare SMS'in başına, e-postanın konu satırına, aramanın başına eklenir.
İYS onayı KVKK açık rızası yerine geçer mi?
Hayır. Ticari ileti onayı, 6563 sayılı Kanun'a göre tanıtım iletisi gönderme iznidir. KVKK ise iletişim bilgisini hangi hukuki sebeple işlediğinizi ve bunu kişiye nasıl anlattığınızı sorar. İYS'nin açıklaması da net: KVKK kapsamında alınan onaylar sisteme yüklenmez.
KVKK tarafında iki ayrı yükümlülük vardır. Aydınlatma, hangi hukuki sebebe dayanırsanız dayanın, veriyi toplamadan önce yapılır. Açık rıza ise yalnız işleme ona dayanıyorsa istenir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 18 Şubat 2026 tarihli ilke kararı, iki metnin iç içe sunulmasını en sık görülen aykırılıklardan biri sayıyor ve şunları istiyor:
- Aynı sayfadaysalar ayrı başlıklarla, alt alta ve iki ayrı beyanla düzenlenmeleri.
- Aydınlatma için kişiden onay değil, yalnız metni okuduğuna dair geri bildirim alınması.
- İşleme açık rıza dışında bir şarta dayanıyorsa açık rıza metninin hiç sunulmaması.
- Başka bir şirketin metninin olduğu gibi kullanılmaması.
Kurul'un Haziran 2025 tarihli bir başka ilke kararı, ödeme ya da üyelik sırasında telefona gönderilen tek bir kodla üyelik onayı, veri işleme izni ve ticari ileti onayının birlikte alınmasını hedef alıyor. Kurul bunların ayrı ayrı sorulmasını, pazarlama onayının alışverişin şartı gibi sunulmamasını bekliyor; onayın işlem bittikten sonra istenmesini öneriyor.
Bir sınır daha var: hizmet için aldığınız iletişim bilgisi, ayrı bir dayanağınız yoksa pazarlamada kullanılamaz. Kurul 2022'de, hasta kaydında alınan e-posta adresine reklam iletisi gönderen bir sağlık kuruluşuna bu gerekçeyle idari para cezası verdi.
Sitedeki çerez onayı ise başka bir izindir. Ölçüme etkisini veri gizliliği çağında ölçüm yazısında, kurulumunu veri analitiği sayfamızda anlattık.
İYS cezası ne kadar, ispat yükü kimde?
Cezayı, 6563 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre işletmenin merkezinin bulunduğu ildeki ticaret il müdürü verir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; 2026 sınırları Ticaret Bakanlığı'nın Aralık 2025 tarihli tebliğiyle belirlendi:
| Aykırılık | Kanun'daki bent | 2026 tutarı |
|---|---|---|
| Onaysız ileti ya da onayın kapsamı dışında içerik | 12/1-a | 2.859-14.309 TL |
| Gönderenin tanıtıcı ve iletişim bilgisinin ya da iletinin konusunun eksik olması | 12/1-b | 2.859-28.620 TL |
| Ret yolu sunmamak ya da reti üç iş günü içinde uygulamamak | 12/1-c | 5.723-42.930 TL |
Onaysız ileti bir defada birden çok kişiye gönderildiyse ilk satırdaki ceza on katına kadar artırılır. Aynı aykırılık, ceza tebliğinden sonraki bir yıl içinde tekrarlanırsa önceki cezanın iki katı uygulanır. KVKK ihlalinin yaptırımı ise ayrıca Kurul'dan gelir.
Şikâyet nasıl sonuçlanır?
Şikâyet, iletiden sonraki üç ay içinde e-Devlet, İYS ya da il müdürlüğü üzerinden yapılır. Önce sistemde ön incelemeden geçer, sonra il müdürlüğü sizden belge ister. On beş gün içinde (bir kez on beş gün uzatılabilir) belge vermezseniz karar, şikâyetçinin sunduklarıyla verilir.
İspat yükü gönderendedir. Sistemdeki kayıt sizin beyanınızla oluşur; onayın usulüne uygun alındığını sizin göstermeniz gerekir. Üstelik kayıtta ad soyad bile yer almaz. Bu yüzden imzalı formu, web formunun o günkü metnini ve onay anını, çağrı merkezinde alınan onayın ses kaydını saklayın. Yönetmelik onay kayıtlarının, onay sona erdikten sonra üç yıl saklanmasını ister; Kanun'daki genel saklama hükmü ise on yıldır.
Bu yazı genel bilgi verir, hukuki görüş değildir; saklama süresi, bayi ağı, grup şirketleri ya da yurt dışından gönderim gibi karmaşık konularda hukuk danışmanınıza başvurun.
Otomatik mesaj akışlarında İYS kontrolü nereye konur?
Otomatik gönderimde kurallar ancak akışın içine yazılırsa uygulanır; kontrol dört noktaya yerleşir:
- Formda: Kanal başına ayrı ve boş gelen onay kutusu. Onay anı, kaynağı ve metnin sürümü kişinin kaydına yazılır, teyit mesajı otomatik gider.
- Kayıtta: Yeni onay ve ret süre dolmadan sisteme iletilir; tacir adresleri gönderimden önce eklenir.
- Gönderimde: Her tanıtım listesi çıkmadan önce izin durumu sorgulanır. SMS ve aramada aracı firma da bu kontrolü yapmak zorundadır; e-postada aracıya böyle bir yükümlülük düşmez, kontrol sizin sisteminize kalır.
- Retlerde: Günlük değişiklik raporuyla ya da API bildirimiyle gelen retler aynı gün gönderim dışı listeye işlenir.
Bilgilendirme ve tanıtım şablonlarını ayrı tutun. CRM'iniz, ister kendi ürünümüz Proje CRM ister başka bir sistem olsun, her kişi için kanal bazında onay durumunu ve kaynağını tutmalı. Akışları satış hunisi yazımızda anlattığımız aşamalara bağlarken her aşamanın mesajını baştan bilgilendirme ya da tanıtım diye etiketleyin.
Onay adımlarını formlarınıza yerleştirmeyi ve gönderimleri izin kontrolüne bağlamayı birlikte kurmak isterseniz pazarlama otomasyonu hizmetimizin kapsamına bakabilir ya da bize yazabilirsiniz. İYS hesabı her durumda işletmenizin adına açılır.
Sık sorulan sorular
İYS'ye kayıt ücretli mi?
Zorunlu işlevler için hayır. İzin ekleme, sorgulama, günlük rapor ve marka yönetimi sistemin web sitesi üzerinden ücretsiz yapılır. Ücret, kendi yazılımınızı API ile bağlamak istediğinizde ve onaylı adres sayınız büyüdüğünde gündeme gelir. Yayımlanan tabloya göre 25.000 onaylı adrese kadar entegrasyon paketleri de ücretsizdir; bu sayının üzeri yıllık ücretlidir.
İYS'deki onayın bir geçerlilik süresi var mı?
Yok. Yönetmeliğe göre onay, alıcı ret hakkını kullanana kadar geçerlidir; sistem de kayıtları süresiz saklar. Yine de yıllardır yazmadığınız bir listeye kampanyayla dönmeden önce onayların size ait, tarihli ve kaynaklı olduğunu kontrol edin. Kişinin hatırlamadığı bir onay şikâyete dönüştüğünde ispat sizden istenir.
Eski tarihli onayları sisteme şimdi yükleyebilir miyim?
Hayır. Geçiş dönemi 2021'de kapandı; sistem bugün yalnız son üç iş günü içinde alınmış izinleri kabul ediyor. Daha eski tarihli bir onay, bir formda toplanıp unutulmuş olsa bile sonradan yüklenemez ve geçersiz kalır. Bu adreslere tanıtım göndermek için onayı baştan, usulüne uygun biçimde ve yeni tarihiyle almanız gerekir.
Grup şirketlerimiz ya da bayilerimiz aynı onayı kullanabilir mi?
Grup şirketleri kullanamaz; her işletme kendi onayını alır. Bayi, acente ve özel yetkili işletmelerde ise taraflardan birine verilen onay, sözleşmenin konusu olan marka ve ürünle sınırlı olarak diğer taraf için de geçerli sayılır. Tek işletme altında birden çok tescilli marka varsa her markanın onayı ve reti ayrı yönetilebilir.
Mobil uygulama bildirimleri İYS kapsamında mı?
İYS'nin açıklamasına göre yalnız mobil uygulama üzerinden anlık bildirim gönderiyorsanız bu alıcıları sisteme bildirmeniz bugünkü uygulamada gerekmiyor. Aynı kampanyayı SMS ya da e-postayla da gönderdiğiniz anda o kanalın onayı aranır. Açıklamadaki "bugünkü uygulama" ifadesi kuralın değişebileceğini gösterir; bildirim akışını kurarken bunu hesaba katın.

